Je brein, je lichaam en pijn: hoe zit dat?

Pijn is een alarmsignaal. Het zegt: 'pas op! Er is iets aan de hand!' Dat 'iets' kan van alles zijn, bijvoorbeeld een kneuzing van je enkel of de hitte van de pan, maar ook een gedachte aan iets wat heel veel pijn heeft gedaan, zoals een operatie of een heftige emotie kan pijn doen en als pijn aanvoelen in je lijf. Pijn is niet voor iedereen hetzelfde. Dit heeft vooral ook te maken met wat je ervaringen met pijn in het verleden en hoe je hiermee omgaat, maar ook of je lekker in je vel zit. 

Pijn werkt als volgt: er komt een signaal vanuit je lijf. Dit signaal gaat naar je ruggenmerg en van daaruit naar je brein. Je brein beoordeelt dan of dit signaal 'bedreigend' is of 'niet bedreigend'. Wanneer het 'niet bedreigend' is wordt het signaal meestal door jou niet bewust opgemerkt. Bijvoorbeeld: je voet staat nu op de grond. Dit kan je voelen, dus dit signaal komt in je brein, maar voordat je dit las was je hier niet van bewust en werd het dus weggefilterd. We denken momenteel dat het brein zo'n 95% van de signalen die binnenkomen wegfiltert. We doen dus heel veel onbewust. 

Terug naar pijn. Wanneer het signaal als 'bedreigend' wordt ervaren, geeft je brein een pijnsignaal af. Dit signaal zegt eigenlijk 'pas op! Er is iets aan de hand!'. Meestal reageren wij hier weer op door onbewust de spieren aan te spannen rond de pijnplek, zodat we daar wat bescherming bieden. Dit aanspannen van de spieren geeft weer een signaal naar de hersenen en ook dat wordt hier beoordeeld. Wanneer dit ook als 'bedreigend' wordt beoordeeld kan er een vicieuze cirkel ontstaan. 

Of iets bedreigend is of niet, beoordeeld je brein op basis van wat hij op dat moment waarneemt, wat je denkt over het gebied waarvandaan de prikkel komt, wat je je herinnert vanuit het gebied waarvandaan de prikkel komt en op basis van je huidige emotie, stressniveau en vermoeidheidsniveau. Als je je teen stoot wanneer je moe bent, kan het vele male meer zeer doen, dan wanneer je fit bent. Dat heeft hiermee te maken.

Het verschil tussen acute pijn en langdurige pijn is dat het pijnsysteem bij langdurige pijn in de hierboven beschreven vicieuze cirkel gaat. We hebben als mensen een heel groot zelf herstellend vermogen en wanneer we onszelf hiervoor de ruimte geven, zal ons letsel ook goed herstellen. 

Wanneer we deze ruimte niet hebben, dan kunnen we in een vicieuze cirkel komen en pijn blijven houden. Voorbeelden hiervan zijn dat we te veel spanning in ons lijf hebben vanwege werk, een heftige emotie met ons meedragen of dat we goed ziek zijn geweest en vermoeid zijn. Het is dan belangrijk dat in de behandeling deze factoren meegenomen worden. 

Een fysiotherapeut geeft bij langdurige pijn meer uitleg over het pijnsysteem, waardoor je er anders naar gaat kijken en er anders naar gaat handelen. Daarnaast worden de leefstijlfactoren (voeding, slaap, ontspanning) meegenomen in de behandeling. De aanpak is dus breder dan bij acute pijn. Bij Fysiotherapie Lansingerland hebben we het programma PijnPunt opgezet. Hierbij ondersteunen wij mensen met langdurige pijn om op deze manier aan de klachten te werken.  

PijnPunt 

De rode lijn door het programma is het spinnenwiel van positieve gezondheid. We kijken met elke deelnemer naar wat er goed gaat en waarin iemand weer een stapje zou kunnen zetten. Dat kan van alles zijn, van dagelijks functioneren, zoals afwassen of bewegen, tot voeding, maar ook op gebied van zingeving of mentaal welbevinden. Het belangrijkste is dat de deelnemer hiervoor gemotiveerd is om aan de slag te gaan. Daaromheen geven we inzicht in de klachten en gaan we bewegen. 

Zelf aan de gang:

Natuurlijk kan je hiermee ook zelf aan de gang. Zorg dat je kleine doelen zet waarbij je elke keer een succeservaring hebt. Je brein mag weer een 'niet bedreigend' (veilig) signaal af gaan geven in plaats van 'bedreigend', zodat je uit de vicieuze cirkel komt.